John Nash: Thiên Tài Toán Học Và Cuộc Chiến Chống Lại Tâm Thần Phân Liệt | voluyendinhphong.org

Nhà toán học người Mỹ vĩ đại John Nash, một trong những thiên tài toán học vĩ đại nhất của thế kỷ 20, đã qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi ở New Jersey (Mỹ). Cuộc đời ông là một cuộc phiêu lưu kỳ lạ qua những đỉnh cao và vực sâu.

Theo báo New York Times, tiến sĩ Nash (87 tuổi) và vợ Alice (82 tuổi) đã thiệt mạng khi đi trên một chiếc taxi ở thị trấn Monroe, New Jersey. Tài xế taxi mất lái khi chuyển làn và đâm vào đuôi xe khác. Hai vợ chồng ông Nash bị bắn ra khỏi xe và chết tại chỗ.

Cảnh sát địa phương cho biết nhiều khả năng hai vợ chồng đã không đeo dây an toàn.

Tai nạn xảy ra khi vợ chồng tiến sĩ Nash đi về nhà từ sân bay sau chuyến đi tới Na Uy để nhận giải thưởng Abel từ Viện hàn lâm Khoa học Na Uy. Sự ra đi của tiến sĩ Nash đã gây ra nỗi tiếc thương lớn trong cộng đồng khoa học thế giới. Ông được đánh giá là một trong những nhà toán học vĩ đại nhất của thế kỷ 20.

Cuộc đời của nhà toán học John Nash đã truyền cảm hứng cho bộ phim từng giành 4 giải Oscar "A Beautiful Mind" (Một tâm hồn đẹp - 2001).

Hình ảnh Nhà toán học vĩ đại John Nash

Soạn Toán

Bậc Thiên Tài: John Nash và Lý Thuyết Trò Chơi Thay Đổi Thế Giới

Tiến sĩ Nash, một thiên tài thực sự, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong nhiều lĩnh vực khoa học. Lý thuyết trò chơi của ông, được biết đến với tên gọi Cân bằng Nash, là một công cụ toán học đơn giản nhưng mạnh mẽ. Nó được sử dụng để phân tích các chiến thuật cạnh tranh trong toán học, kinh tế và khoa học xã hội. Ứng dụng của nó trải dài từ việc nghiên cứu sự cạnh tranh giữa các tập đoàn đến quá trình ra quyết định của các cơ quan lập pháp.

Ảnh Hưởng To Lớn Đến Kinh Tế Học và Hơn Thế Nữa

Nghiên cứu của tiến sĩ Nash đóng vai trò then chốt trong kinh tế học và đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác, bao gồm cả sinh học tiến hóa. Giáo sư toán học Harold Kuhn của Đại học Princeton đã nhận định: “Tôi nghĩ trong thế kỷ 20 không có nhiều ý tưởng vĩ đại về kinh tế học. Trong tốp 10 chắc chắn có Cân bằng Nash”.

Nhà kinh tế Roger Myerson của Đại học Chicago còn so sánh ảnh hưởng của Cân bằng Nash đối với kinh tế học với sự khám phá chuỗi xoắn kép DNA đối với sinh học, cho thấy tầm quan trọng mang tính cách mạng của nó.

Ngoài lý thuyết trò chơi, giới chuyên gia cũng đánh giá cao những đóng góp của tiến sĩ Nash cho toán học thuần túy. Nhiều người cho rằng những công trình này còn quan trọng hơn cả công trình lý thuyết trò chơi đã mang về cho ông giải Nobel danh giá.

Tuổi Thơ và Sự Phát Triển Của Một Thiên Tài

John Nash sinh ngày 13 tháng 6 năm 1928 tại Mỹ. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã bộc lộ trí thông minh khác thường. Trong những năm học trung học, ông tình cờ đọc được cuốn "Men of mathematics" (Những người đàn ông của toán học) của E.T. Bell và ngay lập tức say mê môn toán học.

Ông tiếp tục chứng minh thiên tài của mình bằng cách tự chứng minh định lý Fermat. Ban đầu, ông dự định trở thành kỹ sư theo bước cha mình và đăng ký học tại Đại học Carnegie Mellon. Tuy nhiên, được sự khuyến khích của các giáo sư, ông đã quyết định chuyển sang ngành toán học. Sau khi lấy bằng cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Carnegie, ông chuyển đến Đại học Princeton.

Sự Nghiệp Tại Princeton và Những Thành Tựu Ban Đầu

Tại Princeton, John Nash nhanh chóng trở nên nổi tiếng nhờ trí thông minh vượt trội, sự kiêu ngạo, những thói quen kỳ lạ và tham vọng lớn lao. Ông đã sáng tạo ra trò chơi Nash, một trò chơi nhanh chóng trở thành nỗi ám ảnh của các sinh viên Đại học Princeton. Ông cũng giải quyết thành công vấn đề duy nhất mà hai nhà tiên phong của lý thuyết trò chơi, Von Neumann và Oskar Morgenstern, đã không thể giải quyết được.

Rơi xuống đáy vực

Sau khi lấy bằng tiến sĩ ở ĐH Princeton, ông Nash trở thành nhà tư vấn của Tập đoàn RAND và làm giáo viên Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Ông tiếp tục tấn công những vấn đề khó trong toán học mà không ai giải đáp được, đặc biệt trong lĩnh vực hình học vi phân. Nhưng khi sự nghiệp cất cánh, cuộc đời của tiến sĩ Nash bắt đầu trở nên phức tạp.

Sau quãng thời gian yêu nữ y tá Eleanor Stier, kết quả là con trai đầu tiên của ông ra đời năm 1953, tiến sĩ Nash bắt đầu quan hệ với nhiều người đàn ông và gây tai tiếng ở Tập đoàn RAND. Năm 1957, ông kết hôn với bà Alicia Larde, một sinh viên vật lý tại MIT.

“Ông ấy quá đẹp trai và quá thông minh. Tôi thần tượng ông ấy” - bà Alicia kể.

Đầu năm 1959, khi bà Alicia có bầu, tiến sĩ Nash rơi vào khủng hoảng với căn bệnh tâm thần phân liệt quái ác. Ông phải nhập viện nhiều lần, bị điều trị bằng liệu pháp sốc điện. Ông trốn đến châu Âu một thời gian, gửi thiệp với những thông điệp bí ẩn cho bạn bè và đồng nghiệp. Dù lý thuyết trò chơi ngày càng phát triển, tên tuổi tiến sĩ Nash ngày càng lẫy lừng nhưng trên thực tế ông đã biến mất khỏi thế giới toán học.

Hồi thập niên 1980, khi một học giả gửi thư xin phép được sử dụng bài viết của ông, ông trả lời bằng một câu ngắn ngủn: “Anh có thể sử dụng bài viết của tôi giống như thể tôi đã chết”. Nhưng tiến sĩ Nash rất may mắn có gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã đứng sau hỗ trợ ông. Bà Alicia ly dị ông vào năm 1963, nhưng vẫn ở bên cạnh giúp đỡ ông (Họ tái hôn năm 2001).

Bà Alicia thuyết phục ông Nash đến nhà bà tịnh dưỡng vào năm 1970. Bà Alicia đã nuôi chồng và con trai mình với nghề lập trình viên. Họ cũng nhận được sự giúp đỡ tài chính của gia đình và bạn bè.

Hình ảnh Nhà toán học John Nash và vợ - bà Alicia Nash.

Tìm lại chính mình

Nhà toán học John Nash đã truyền cảm hứng cho bộ phim từng giành 4 giải Oscar A beautiful mind. Mời bạn đọc xem trailer của bộ phim - Nguồn: Youtube

Vào đầu thập niên 1990, Ủy ban Nobel bắt đầu xem xét khả năng trao giải Nobel cho ông Nash. Bệnh tật của ông cũng bắt đầu thuyên giảm. Sau này, ông kể ông đơn giản là tự quyết định trở lại với sự bình thường.

“Tôi thoát khỏi những tư duy diên rồ mà không cần đến thuốc men nào ngoại trừ những thay đổi về hóc môn do tuổi tác lớn dần lên” - ông từng viết như thế.

Các đồng nghiệp đã thuyết phục Ủy ban Nobel rằng ông Nash có đủ sức khỏe để nhận giải thưởng cao quý này. Giải Nobel kinh tế cùng với bộ phim A beautiful mind đã giúp biến ông Nash trở thành người nổi tiếng bên ngoài thế giới toán học và kinh tế học, đồng thời giúp gia đình ông khôi phục nền tảng tài chính vững vàng hơn.

Sau này, tiến sĩ Nash tiếp tục làm việc, đi công tác, phát biểu tại các hội nghị khoa học và nỗ lực xây dựng một lý thuyết trò chơi mới. Bạn bè mô tả ông có phần lặng lẽ và ngượng ngịu, nhưng vẫn thể hiện được sự quyến rũ và cả nét kiêu ngạo của thời trẻ.

“Giờ đây, khó ai có thể tìm thấy một nhà toán học nào như thế, một người tay không tấn công các vấn đề hóc búa” - một đồng nghiệp của tiến sĩ Nash khẳng định.